پرنده نگری

پرنده شناسی

 

همراه با ما از تماشای پرندگان لذت ببرید

بحث کنید

و بیاموزید

 

تالار گفتگوی پرنده نگری و پرنده شناسی

ورود

      مدتـها بود که سفر به منطقه تالابـی شـادگـان و اطراف آنرا چون آرزویـی در دل داشتم، شاید 5 زمستان آمـــد و رفت  و بالاخره انتظار بسر آمد و به لطف خدا این سفر شکل گرفت ....

 

سفر به خوزستان

متنی که پیش روی شماست گزارشی ار سفر چند تن ازدوستان به خوزستان میباشد که بدون تغییر بازگو میگردد.

امیدواریم مورد توجه قرار گیرد - گروه طرلان

 



به نام  خالق زیبایی ها

 

  مدتـها بود که سفر به منطقه تالابـی شـادگـان و اطراف آنرا چون آرزویـی در دل داشتم، شاید 5 زمستان آمـــد و رفت و بالاخره انتظار بسر آمد و به لطف خدا این سفر شکل گرفت .


   پس از هماهنگی اولیه و اخذ مجوز از اداره کل حفاظت محیط زیست استان خوزستان، خرید مایحتاج، رزرو بلیط قطار تهران – اهواز در آخرین روزهای مانده به برنامه (17دیماه تا 21 دیماه 87) برنامه سفر بازنویسی مجدد شد و به اتفاق 3 نفر دیگر از دوستان علاقمند و مطلع به محیط زیست، آقایان: دکتر مصطفی حاضری، مسعود حاضری و میثم ابویی راهی مناطق تحت حفاظت استان خوزستان (پناهگاه حیات وحش دز، کرخه و تالاب بین المللی شادگان) شدیم که در ادامه، موارد مشاهده شده شرح داده میشود.
  حرکت ما از تهران بسمت اهواز 17دی ماه با قطار و ساعت آن 30/13 بود که با30 دقیقه تاخیر آغاز شد. از همان ابتدا مسعود و میثم دست به دوربین شده و از جزئیات سفر چه از داخل قطار و چه از محیط بیرون درحال حرکت فیلمبرداری خود را شروع کردند. ناهار و شامی که از منزل آورده بودیم با همدیگر تقسیم کردیم و در مورد مشاهدات احتمالی و ریز برنامه سفر بهمراه ورق زدن کتاب و مقایسه کردن پرندگان با یکدیگر و دیدن نقشه ها پرداختیم.
  برخلاف حرکت کند قطار درساعات اولیه روز و اعلام رسیدن به اهواز درساعت30/5 دقیقه صبح توسط مهماندار قطار، یک ساعت رودتر و در ساعت 30/4 صبح به ایستگاه راه آهن اهواز رسیدیم. قراربود اولین روزمان را (18دیماه) با هورالعظیم آغاز کنیم که پس از کسب اطلاعات بیشتر از مردمان بومی و مطلع، از رفتن به آنجا منصرف شدیم، به این دلیل که این منطقه با توجه به مرز مشترک نظامی ایران و عراق در اختیار نیروهای ارتش ایران بوده که بایستی مجوز داشته و تنها به ماهیگیران محلی جهت صید ماهی داده میشود، حتی سازمان محیط زیست هم با هماهنگی و مجوز ارتش اجازه ورود به منطقه رادارد. ضمناً بگفته چند نفر در راه آهن اهواز، منطقه بسیار خطرناک، دارای مین های خنثی نشده بوده و احتیاج به بلد راه دارد. گرفتن این تصمیم که چه بایستی بکنیم، برویم یا نرویم، در شروع کار برای کل گروه مشکل و تا حدودی مایوس کننده بود، اما همانطور که در ادامه گزارش خواهید خواند متوجه خواهید شد که خداوند در این روز چه لطف بزرگی را نصیب ما کرد که در پایان روز اول هیچکدام افسوس ندیدن هور العظیم را نخوردیم .

  از ایستگاه راه آهن، پیاده راهی حاشیه رودخانه کارون شدیم، خورشید هنوز طلوع نکرده بود و هوا و نغمه پرندگان نوید صبح بسیار دل انگیز را میداد طوریکه درخیابان منتهی به رودخانه صدای خوش آواز بلبل نظرمان را بسوی خود جلب کرد انگار به ما خوش آمدگویی میگفت، ادامه مسیر داده و خود را به حاشیه کارون رساندیم. در کنار رودخانه آتشی نیمه خاموش ما را بسوی خود کشاند تا پس از گرم کردن خود و صرف چاشت، لحظه لحظه برآمدن خورشید از پس ابرها و دسته های پرندگان را نظاره گر باشیم. گروه های پر تعداد باکلان های بزرگ از بالای سرمان به پرواز می آمدند و حواصیل های شب در کنار رودخانه مشغول ماهیگیری بودند.

 

Image

Image

 Image

Image

Image

Image

 

مشاهده این همه پرنده با دوربین چشمی بعنوان شروع کار همه ما را غافلگیر کرده بود آنطرف رودخانه خشکی متروکی بود که بعداً متوجه شدیم محل شهر شادی قدیم اهواز بوده و هم اکنون بحال خود رها شده و به جزیره شادی اهواز معروف گشته. روز اول را تا غروب به این منطقه اختصاص دادیم که مشاهداتمان بدین شرح می باشد:
 
1- باکلان بزرگ  (بزرگ ترین دسته که تا به حال دیده بودیم )
2 - حواصیل شب
3- حواصیل سفید
4-  حواصیل خاکستری
5-  اگرت کوچک 
6 - کاکایی سرسیاه کوچک
7- لیکو معمولی
8- ماهی خورک ابلق
9 - سبز قبای هندی
10 – سینه سرخ
11- دلیجه
12 -  دیدومک
13- سلیم شنی کوچک

 

Image

Image

Image

           و از پستانداران: روباه معمولی و خفاش.

 

Image

 

  بله درست خواندید، این همه گونه درست در وسط شهر اهواز !!

 


روز دوم          پنج شنبه   19/10/87    پاسگاه محیط بانی هلوه (کرخه )
روز سوم         جمعــــه   20/10/87    پاسگاه محیط بانی دز   

با هماهنگی های صورت گرفته از قبل، شب دوم را در پاسگاه محیط بانی هلوه و شب سوم را در پاسگاه محیط بانی دز اقامت کردیم. برنامه مان به این صورت بود که با توجه به کوتاه بودن روز در این فصل، صبح خیلی زود از خواب برخاسته و پس از خوردن صبحانه با محیط بان مربوطه راهی منطقه شده و هر یک جداگانه مشغول مشاهده، ثبت و گرفتن عکس و فیلم از پرندگان و دیگر جانوران احتمالی می شدیم .

 

Image

Image

Image

Image

          موارد مورد مشاهده در پناهگاه حیات وحش کرخه :

1- دراج
2- سنگ چشم
3- دم سرخ
4- دم جنبانک ابلق
5- توکای سیاه
6- توکای باغی
7- یاکریم یا قمری (به تعداد بسیار زیاد )
8- فاخته جنگلـی  (به تعداد بسیار زیاد )
9- ماهیخورک سینه سفید
10- ماهیخورک ابلق
11- سارگپه معمولی
12- اگرت کوچک
13- چرخ ریسک بزرگ
14- سینه سرخ
15- اردک سر سبز
16- خوتکا
17- بلبل خرما

                     و از خزندگان: لاک پشت فراتی در رودخانه کرخه.

 

                موارد مورد مشاهده در پناهگاه حیات وحش دز  و شیلاب یعقوب  :

1- سنقر تالابی
2- لک لک سفید
3- حواصیل سفید
4- حواصیل خاکستری
5- اگرت ساحلی
6- باکلان بزرگ
7- باکلان کوچک
8- کشیم کوچک
9- عقاب خالدارکوچک
10- چرخ  ریسک دم دراز
11- گاوچرانک
12- لیکوخوزی
13- چوب پا
14- چنگر
15- خوتکا
16- دراج
17- خروس کولی
18- دم جنبانک ابلق
19- کاکایی سرسیاه کوچک
20- فاخته جنگلی
21- یاکریم
22- بلبل خرما
23- ماهیخورک معمولی
24- ماهیخورک ابلق
25- ماهیخورک سینه سفید

 

Image Image

 

ImageImage

          و از پستانداران: گراز در جنگل دز .

*  نکته قابل توجه آنکه، در حال حاضر تعداد 35 راس گوزن زرد در سایت 75هکتــاری جنگل کرخه و تعداد 25 راس هم   در سایت 100 هکتاری جنگل دز نگهداری می شود که قرار است در آینده در زیستگـاه اصلی شان رها سازی شوند .

 


 پناهگاه حیات وحش دز  و کرخه ( هلوه ) 

 مناطق دز و کرخه که زیستگاه اصلی گونه نادر گوزن زرد ایرانی بشمار می آید هر کدام به ترتیب با مساحتی برابر بیش از 18 هزار و 10 هزار هکتار، از سال 1346 تحت حفاظت قرار گرفت که شامل بخشی از رودخانه دز و کرخه و اراضی اطراف آن در استان خوزستان است. دامنه ارتفاعــی 25 تا 80 متر، دما و بارندگی متوسط سالیــانه 23 تا 25 درجه سانتیـگراد و 240 تا 280 میلی متر، منطقه را دارای اقلیم خشک بیابانی گرم نموده است. گونه گیاهی غالب مناطق درختان گز، پـده و سریم  و از گونه های مهم جانوری میتوان به گربه جنگلی، گرگ، شنگ، رودک عسلـخوار و ماهیانی همچون گتان، بنی، لب پهن، برزم و شیربت اشاره کرد. وجود گونه نادر گوزن زرد، پوشــش گیاهی، جاذبه های طبیعی، آثار تاریخی و مذهبی نظیــر معبد چغازنبـیل و راههای دسترسی مناسب زمینه فعالیتهای علمی، پژوهشی و گردشگری را در این مناطق فراهم نموده اند.

تالاب بین المللـی شادگـان

این منطقه تالابی در شمال خلیـج فارس در استان خوزستان قرار دارد که در سال 1351 بعنوان پناهـگاه حیات وحش اعلام و در سال 1354 نیز درفهرست تالابــهای بین المللی ثبت شد. منطقه ای است همسطح دریاهای آزاد با مساحتی حدود 329 هزار هکتار، با متوسط بارندگی و دمای سالیانه ای برابر با 318 میلیمتر و 26 درجه سانتیگراد که از اقلیم  فرا خشک گرم برخوردار است. بخش شمالی تالاب دارای آب شیرین و بخشهای میانی و جنوبی آن بعلت مجاور با خورهای ساحلی دارای آب لب شور و شور هستند. عمق تالاب از چند متر تجاور نمیکند. عمده ترین منبع تامین آب آن رودخانه جراحی است. از گونه های مهم گیاهی منطقه میتوان علف شور، جگن، نیلوفر آبی، لویی، اویار سلام را نام برد و گونه های مهم جانوری نیز عبارتنـد از: روباه معمولی، شغــال، خرگوش، تشــی، تیر مار، یـله مار، افعـی سوسن و گونه های متـنوع پرنـدگان و ماهیـان.

 

 

       روز چهارم        شنـــبه   21/10/87    اداره محیط زیست شادگان   

 آخرین شب را در اداره محیط زیست شادگــان به استراحت پرداختیم و فردا صبح راهی منطقــه تالابــی شادگـان شدیم. از روستای صراخیه قایقی را کرایه کردیم و بمدت یک ساعت به گشت زنی در منطقه مشغول شدیم. متاسفانه بدلیل توسعه مناطق انسان ساخت در سالــهای گذشته و همـچنین آلودگــی آب تالاب و نبود بارش در این چند سال اخیـر که باعث عقب نشینی و عمق کم آب شده است و همچنین احداث لوله آب درکنار جاده که باعث بر هم خوردن تعادل و امنیت منطقه و زشت کردن چشم انداز شده است پرندگان زیادی که انتظار میرفت را مشاهده  نکردیم. البته در کل این چند روز دیدن این تعداد پرنده برای گروه ما بسیار راضی کننده بود ولی بد نیست که بدانید از دیدن دو پرنده خاص این منطقه هم محروم ماندیم. یکی اکراس آفریقایی که به گفته محیط بانان دز، کرخه، شادگان و مردم محلی شادگان، سال گذشته در تالاب رویت شده و همچنین یکی از دانشجویان آقای دکتر بهـروزی راد (استاد دانشگاه اهواز) اخیراً در هورالعظیـم پس از سالها آنرا دیده و توانسته عکس بگیرد که به تایید آقای دکتر نیز رسیده است. 

ImageImage

                  و اما موارد مشاهده شده در تالاب شادگان و ناصری :

1- فلامینـگو
2- پرستو دریایی نوک کلفت
3- کاکایی (چندین گونه)
4- کشیم بزرگ
5- حواصیل زرد
6- حواصیل خاکستری
7- دیدومک
8- چوب پا
9- چکاوک کاکلی
10- چک

 

 

11- دم جنبانک ابلق
12- ماهیـخورک ابلق
13- ماهیخورک سینه سفید
14- سنقر تالابی
15- کلاغ سیاه
16- عقاب صحرایی ( احتمالاً )
17- کورکور سیاه ( احتمالاً )

 

Image 

Image

Image

Image

و از پستانداران: گاومیــش.

ImageImage
 

برگشت به تهران با هواپیما، مسیر آبادان- تهران مورخ  شنبه 21/10/87 در ساعت30/18 با نیم ساعت تاخیر پرواز و  ورودمان به تهران درساعت 00/20 شب به سلامتی و خوشی انجام شد.
درپایان لازم است از جناب آقای مهندس هرمـز محمودی راد (ریاست محترم اداره محیط زیست استان خوزستـان) که  مجوز ورود به مناطق، اقامت و سایر موارد را فراهم آوردند و همچنین مسئول پاسگاهها و محیط بانان منطقه کمال تشکر را ابراز نمایم  

                                                                          به امید سفرهای پر بار آتی 

                                                                                        نویسنده:   امیر تاجیک       
 

و اما  افسوس که ..

Image

Image

Image

Image